Yanık, cildin ısı, elektrik, kimyasal ya da radyasyonla hasar görmesidir. Tedavinin planı, yanığın derinliğine ve vücuttaki yaygınlığına göre belirlenir. Yüzeysel yanıklar çoğu zaman kendiliğinden iyileşir; derin ve yaygın yanıklar ise zamanında, merkezi bir yaklaşımla ele alınmalıdır.
Dereceler
- Birinci derece: Yüzeyel kızarıklık ve ağrı; güneş yanığı gibi, birkaç günde geçer
- İkinci derece: Su dolu kabarcıklar; ağrılıdır, doğru bakımla iyileşir
- Üçüncü derece: Cilt tam katmanlı kayıp; yüzey donuklaşır, ağrı azdır, kendiliğinden iyileşmez
- Dördüncü derece: Yağ, kas ve kemik düzeyine inen derin hasar
Yaygınlık için pratik bir ölçü: elinizin avuç içi, kişinin vücut yüzeyinin yaklaşık yüzde biri kadar kabul edilir. Geniş alanlar ve yüz-el-parmak bölgeleri, acil değerlendirme gerektirir.
İlk Müdahale
İlk adım, ısı kaynağını kaldırmak ve yanık alanı yeterli süre boyunca akan soğuk suyla soğutmaktır. Buz, margarin, yoğurt ve benzeri uygulamalar yarayı daha da derinleştirir; yapılmamalıdır. Hafif sarılan alan en yakın sağlık merkezine ulaştırılır; duman solunumu, solunum yolu ödemi ve elektrik yanıkları ayrı bir acil tablodur.
Tedavi ve Cerrahi
Yüzeysel yanıklar yara bakımıyla, derin yanıklar cerrahiyle ele alınır. Ölü doku, nekroektomi adı verilen işlemle çıkartılır; açık kalan alan, vücudun başka bölgesinden alınan deri greftiyle kapatılır. Bazı durumlarda yapay deri uygulamaları ya da doku genişletme yöntemleri kullanılır. Ağrı kontrolü, sıvı dengesi ve enfeksiyon önleme, tedavinin vazgeçilmez parçalarıdır.
İz ve Rehabilitasyon
İyileşmeyle birlikte iz, kızarıklık ve sertleşme gelişebilir; buna karşı silikon jel, basınç kıyafetleri ve düzenli masaj kullanılır. Eklem çevresindeki yanıklarda kontraktür riski nedeniyle erken egzersiz ve gerektiğinde atel uygulaması gerekir. Yanık sonrası psikolojik destek de iyileşmenin önemli bir parçasıdır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; yanığınızın derinliği ve yaygınlığına göre tedavi planı acil değerlendirmeyle belirlenir. Bilgi için muayenehanemizden randevu alabilirsiniz.