Lenfödem, lenf sıvısının dokularda birikmesiyle oluşan, genellikle kol ya da bacakta tekrarlayan bir şişmedir. Kronik bir durumdur; ama doğru bir programla denetim altında tutulabilir. Şişlik yalnızca estetik bir sorun değildir; ağırlık, enfeksiyon eğilimi ve hareket kısıtlılığıyla birlikte ele alınır.
Neden Olur?
- Primer lenfödem: Doğumsal olarak az ya da yetersiz çalışan lenf yolları
- Sekonder lenfödem: Kanser cerrahisinde lenf nodlarının çıkarılması, radyoterapi, enfeksiyon, travma ya da uzun süre hareketsizlik
Meme kanseri sonrası kolda, jinekolojik ve kalın bağırsak ameliyatlarında bacakta görülme olasılığı daha yüksektir. Ameliyat sonrası ilk aylarda ya da yıllar sonra da başlayabilir.
Belirtiler ve Evreleme
Erken dönemde hafif bir ağırlık ve kıyafetlerin daralması hissedilir; ilerledikçe şişlik belirginleşir ve parmak izi bırakabilir. Hafif basınçla yapılan muayenede derinin çukurlaşması (finger testi) ve parmak kökünde deri kıvrımının kalınlaşması (stemmer bulgusu) önemlidir. Şişliğin derecesi evrelenir; tedavi planı bu evreye göre kurulur.
Tanı
Tanı büyük ölçüde muayene ve öyküyle konur; önceki kanser ameliyatları, radyoterapi ve enfeksiyon öyküsü ayrıntılı sorulur. Gerektiğinde ultrason ve lenfloserenografi gibi tetkikler eklenir. Amaç yalnızca lenfödemi doğrulamak değil, altta yatan nedeni de ortaya koymaktır.
Tedavi: Kompleks Dekonstansif Terapi
- Manuel lenf drenajı: Lenf akışını yönlendiren, hafif ve ritmik bir masaj tekniği
- Kompresyon bandajı: Katmanlı, az basınçlı bandajla ödemin boşaltılması
- Kiprit ve korse: Klinik tedavinin ardından ödem dengesini koruyan özel çorap
- Egzersiz: Kas pompasıyla akışı destekleyen, düzenli ve günlük hareket
- Cilt bakımı: Kuruma, çatlak ve enfeksiyon girişini engelleyen nemlendirme ve hijyen
Program haftalarca, klinik ortamda başlar ve evde sürdürülen bir bakımla devam eder.
Kronik Bakım ve Önleme
Lenfödem geçer değil, yönetilir. Gece bandajı, gündüz kiprit kullanımı ve düzenli egzersiz, tedavinin devamıdır. Enfeksiyon (erizipel) riskine karşı cilt bütünlüğü korunur; tırnak bakımı ve nemlendirme ihmal edilmez. Kilo kontrolü ve hareketli bir yaşam, sonucu güçlendirir. Şiddetli ve ileri vakalarda bazı hastalarda cerrahi seçenekler konuşulabilir; karar, ayrıntılı değerlendirmeyle verilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; şişliğinizin nedeni ve evresine göre tedavi planı muayene ile belirlenir. Değerlendirme için muayenehanemizden randevu alabilirsiniz.