Bası yarası (dekübitüs), cilt ve altındaki dokuların uzun süre baskı altında kalmasıyla oluşur. Baskı, damarları sıkıştırarak o bölgenin beslenmesini durdurur; sonuçta doku önce kızarır, sonra kaybolur. Hareketi kısıtlı hastalarda en sık görülen, ama doğru bakımla büyük ölçüde önlenebilir bir sorundur.
Kimlerde Risk Vardır?
- Uzun süre yatakta ya da tekerlekli sandalyede kalanlar
- İleri yaş, zayıflık ve yetersiz beslenme
- Şeker hastalığı, damar hastalığı ve felç
- Terleme ve idrar kaçırma gibi cildi ıslak bırakan durumlar
Nerede Oluşur?
En sık; kuyruk kemiği (sakrum), topuklar, kalça kemikleri, kürek kemikleri ve dirsekler gibi kemik çıkıntıların üzerinde görülür. Bebeklerde ise kafanın arkası risk bölgesidir.
Evreler
- Birinci evre: Geçmeyen kızarıklık; cilt hâlâ kapalıdır
- İkinci evre: Su dolu kabarcık ya da yüzeysel doku kaybı
- Üçüncü evre: Tam katmanlı kayıp; yağ dokusu görünebilir
- Dördüncü evre: Kas, kemik ve eklem düzeyine inen derin hasar; enfeksiyon riski yüksektir
Önleme
En etkili önlem, baskıyı kesmektir: yaklaşık iki saatte bir pozisyon değişikliği, uygun yatak yüzeyi (havalı yatak gibi), topukları baskıdan uzak tutan destekler, cildin temiz ve kuru tutulması yeterlidir. Yeterli protein, sıvı ve kalori alımı da dokunun dayanıklılığı için şarttır.
Tedavi
Erken evrelerde baskının tamamen kesilmesi, yara bakımı ve özel yatak yüzeyi çoğu zaman yeterlidir. İleri evrelerde ölü doku çıkartılır, enfeksiyon kontrol altına alınır ve derin yaralar cerrahiyle kapatılır; kas flebi, deri grefti ve doku genişletme gibi yöntemler vakaya göre seçilir. Beslenme desteği ve ağrı kontrolü, iyileşmenin ayrılmaz parçalarıdır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; yaranızın evresine göre tedavi planı muayene ile belirlenir. Değerlendirme için muayenehanemizden randevu alabilirsiniz.